Rompzenuwen (intercostaal, sympathisch, n. vagus)
Zwervende zenuw (Nervus vagus / CN X)
Nervus vagus (NC X)
- Origo
- Ontspringt uit de medulla oblongata in de hersenstam en verlaat de schedelbasis via het foramen jugulare
- Insertie
- Daalt af in de vagina carotica (tussen v. jugularis interna en a. carotis communis), doorkruist het mediastinum (geeft nn. laryngei recurrentes, rami cardiaci en bronchiales af), vormt de plexus oesophageus rond de slokdarm en splitst in de voorste en achterste vagale truncus die via de hiatus oesophageus het abdomen bereiken
- Functie
- Belangrijkste parasympathische zenuw van het lichaam (verzorgt ~75% van de parasympathische innervatie): vertraagt de hartslag (negatief chronotroop via sinusknoop), verlaagt atrioventriculaire geleiding, induceert bronchoconstrictie en slijmsecretie in de longen, stimuleert gastro-intestinale motiliteit en kliersecretie (maagzuur, pancreassap, galblaascontractie) tot aan de flexura coli sinistra (punt van Cannon-Böhm)
- Innervatie
- Parasympathische preganglionaire vezels, viscerosensibele afferenten (baroreceptoren in aortaboog, chemoreceptoren in glomus aorticum), branchiomotorische vezels (farynx- en larynxspieren)
- Beweging & keten
- Voortdurende regulerende vagale tonus ('vagal tone')
- Palpatie
- Palpatie van de carotissinus aan de hals (voorzichtig drukken kan vagale bradycardie uitlokken; carotid sinus massage)
- Klinisch
- Vasovagale syncope (overmatige vagale stimulatie leidend tot plotselinge bradycardie, hypotensie en bewustzijnsverlies), vaguszenuwstimulatie (VNS / implanteerbare stimulator voor therapieresistente epilepsie en depressie), letsel van de n. laryngeus recurrens (heesheid bij eenzijdig letsel, stridor en acute luchtwegobstructie bij dubbelzijdig letsel), gastroparese na iatrogeen vagusletsel.
- Segmentale innervatie
- Hersenstam / C1-C2 sensibele communicatie
- In de zorgpraktijk
- Herkennen en behandelen van vasovagale collaps (Trendelenburg-ligging/benen omhoog, toedienen van atropine i.v. bij ernstige symptomatische bradycardie), bewaking van heesheid en slikfunctie na schildklier- of halschirurgie
- Regio in het model
- Rompzenuwen (intercostaal, sympathisch, n. vagus)