Gewrichten
Ribknobbelgewricht (art. costotransversaria)
De verbinding tussen het tuberculum costae en de processus transversus van de gelijknamige wervel. Samen met het ribkopgewricht legt hij de draaias van de rib vast: twee gewrichten die samen precies één bewegingsrichting overlaten. De ribben 11 en 12 hebben dit gewricht niet, en bewegen daardoor veel vrijer.
- Gewrichtstype
- Vlak gewricht (art. plana); bovenin licht bol, onderin vlakker
- Latijnse naam
- Articulatio costotransversaria
Bewegingen, assen en normaalwaarden
| Beweging | Vlak | As | Normaalwaarde | Eindgevoel |
|---|---|---|---|---|
| Ribheffing bij inademing | samengesteld | schuin, in het verlengde van het collum costae | bovenin vooral een draaiing van de rib, onderin meer een glijden naar craniaal en lateraal | stug elastisch (band) |
- Close-packed positie
- Volledige inademing
- Rustpositie (loose-packed)
- Rustige uitademing
- Capsulair patroon
- Pijn bij diep inademen en bij lateroflexie naar de andere kant.
- Artrokinematiek
- In de bovenste zes niveaus is het gewrichtsvlak op de processus transversus hol en dat op de rib bol, waardoor de rib er vooral in draait. Vanaf ongeveer rib zeven worden beide vlakken vlak en glijdt de rib naar boven en opzij. Dat verschil verklaart waarom hoog in de thorax de pompzwengel- en laag de emmerhengselbeweging overheerst.
- Stabiliteit
- De ligamenta costotransversaria: het lig. costotransversarium zelf, het superius naar de wervel erboven en het laterale naar de punt van de processus transversus.
- Palpatie
- Van alle ribgewrichten het best bereikbaar: ongeveer drie tot vier centimeter lateraal van de processus spinosus, onder de m. erector spinae door. Veren van voor naar achter op die plek en het niveau ernaast vergelijken is de gebruikelijke manier van onderzoeken.
- Klinisch
- Bij een verminderde thoraxexcursie, zoals bij COPD of na een langdurige opname, verstijven deze gewrichten als eerste, en dat kost ademvolume nog voordat de longen zelf de beperking zijn. Mobiliseren ervan hoort daarom bij de longrevalidatie en niet alleen bij de behandeling van rugpijn.
- Bron
- Speciële anatomie van het houdings- en bewegingsapparaat (HU, 2013); BOKS anatomie MSA (HU, 2024)